P
RESENTACIÓN
www.labordadurtx.org

O centro de estudios, selección e crianza do CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS da BORDA D'URTX, situado na comarca da Cerdanya no corazón dos Pirineos Orientais, ten fundamentalmente tres obxectivos:

  1. O logro de animais que estean libres de defectos conxénitos coñecidos e tamén de defectos morfolóxicos ou psíquicos que están penalizados polo Standar da raza.
  2. Obter animais que manteñan o "MODELO MORFOESTRUCTURAL" o "TIPO" e a "EXPRESIÓN PIRENAICA", atributos que caracterizaron desde tempos inmemoriais a esta marabillosa raza de cans.
  3. Que estes animais vaian destinados a persoas que os acollan como un membro máis da familia e sexan usados indistintamente para garda, compaña ou competicións de beleza.

Entendemos como "modelo morfoestructural" a harmonía das partes que compón a estructura do animal. O grado desta harmonía estará determinado polo maior ou menor número de correlacións significativas atopadas entre as variables zoométricas que obtemos. Así un can de maior alzada debe de ter proporcionalmente maior a anchura da cabeza, o perímetro torácico e a lonxitude das ancas, que un can duns centímetros menos de alzada. Este é o principio de harmonía do "modelo morfoestructural"

Doutra banda definimos o "tipo" como a correlación harmónica das partes que compón a estructura do animal -ou sexa o modelo morfoestructural-, cunha función determinada. Neste sentido o CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS é un animal que a orografía e o clima da cordal pirenaica moldeou, -tanto desde o punto de vista morfolóxico como psíquico- para adaptalo coa máxima eficacia á función de garda e protección, xa sexan de rabaños ou de eidos e propiedades.

Definir o que é a "expresión pirenaica" non é fácil. Cando se fala do MONTAÑA e deséxase describilo, non pode ser comparado con ningunha outra raza aínda que lle sexa moi próxima. O MONTAÑA DOS PIRINEOS posúe unha cabeza incomparable cunha mirada moi fermosa, acougada, maina, contemplativa..., é o que vimos en chamar "a expresión pirenaica". Ningún outro can posúe esta mirada. Excluímos da crianza aos cans que teñen o stop moi marcado, as orellas inseridas demasiado altas, a fronte alta ou os ollos abertos coa conxuntiva vermella á vista: estes son os malos cans coa cabeza atípica. Criamos con aqueles que presentan o "tipo" con esta expresión inesquecible, chea de dozura e melancolía. Podería ser que adquirisen esta luminosidade do ceo, dos lagos, dos prados ou dos cumes pirenaicos?.

M. Guy Mansencal prestixioso xuíz especialista a nivel mundial e expresidente da "Réunion deas Amateurs de Chiens Pyrénéens", despois da análise feita durante 20 anos, chegou á conclusión que esta mirada única é o resultado de tres condicionantes:

-"O ollo asiático máis ben pequeno e o iris ben coloreado de marrón escuro.
-A liña craneofacial é doce, sen brusquidade.
-A inserción das orellas é baixa, á altura dos ollos Se unha soa destas condicións está ausente, o milagre desta bela expresión non terá lugar e entón, o CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS non será máis que un gran can branco, ben ordinario".

Para M. Alain Pecoult, actual presidente da "Réunion deas Amateurs de Chiens Pyrénéens", a expresión pirenaica é: "unha expresión suave, soñadora pero tamén cunha especie de forza tranquila. Para conseguila fan falta: ollos amendoados e escuros e, sen ningunha dúbida, unha cousa psíquica, unha presencia".

Segundo Guido Massimello, expresidente do "Club Amatori Cani dei Pirinei", "A expresión pirenaica é o punto fundamental do CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS. É realmente moi difícil describila pero é a verdadeira esencia desta raza. Expresa e comunica sensación de tenrura e forza ao mesmo tempo, indiferencia e ledicia, contemplación e seguridade. Un MONTAÑA que non posúa a "expresión pirenaica" non pode ser considerado un representante da raza".

José Luís Ucher, expresidente do "Club Español do Can de Montaña" i actual vicepresidente do "Institut Pirinenc do Gos de Muntanya dels Pirineus", manifesta o seguinte: "Intentar definir a "expresión pirenaica" resulta difícil. O xeito máis belo e espontáneo de describila escoiteina dunha nena que lle preguntaba á súa amiguiña, dona dun MONTAÑA DOS PIRINEOS: "E se é un can, ¿por que mira como as persoas?". É que o CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS posúe unha cabeza sen arestas, todas as súas liñas: cranio, stop, fociño...únense suavemente, cunhas orellas pequenas implantadas á altura dos ollos, os pómulos un pouco saíntes, e o arco das cellas marcado, albergan uns ollos amendoados, con pálpebras apertadas e pintados de negro que se afunden nos lacrimais situándoos nun plano case horizontal, proporcionándolle unha mirada de gran beleza, próxima á humana.

Se a isto engadimos a cálida cor deses ollos: marrón ambarino, teremos unha mirada serena e tranquila, á vez que doce e soñadora. Esta expresión alcanza a súa máxima intensidade cando o noso MONTAÑA DOS PIRINEOS está botado, coa cabeza alta ou apoiada sobre as patas dianteiras, coa mirada perdida no horizonte e a súa mente evocando, quizais, os seus recordos ancestrais. O propietario dun CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS xamais esquecerá esta bela estampa nin a expresión do seu MONTAÑA. Por iso, os amantes desta raza, cando descubrimos esa singular expresión nun MONTAÑA, xa non necesitamos comprobar ángulos, medidas nin proporcións, sabemos que TODO ESTÁ NO SEU SITIO".

Joan Ferrer, expresidente do Club Español do Can de Montaña dos Pirineos, actual presidente do "Institut Pirinenc do Gos de Muntanya dels Pirineus" e vicepresidente da "Reial Societat Canina de Catalunya", complementa o dito anteriormente engadindo: "para que a "expresión pirenaica" complétese é necesario, ademais, que ao redor dos ollos, a trufa e os belfos estean completamente pigmentados de negro, e estes últimos pouco caídos, o cranio lixeiramente bombeado, a arcada sobreorbital non estea moi desenvolvida e a parte debaixo dos ollos estea chea (ángulo latero-facial), de maneira que a unión do fociño co cranio fágase docemente, sen brusquidade".
      
A BORDA D'URTX colaborou, -a través do CLUB ESPAÑOL DO CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS- coa GENERALITAT DE CATALUNYA no PROXECTO LIFE da Unión Europea, no referente á reincorporación do CAN DE MONTAÑA DOS PIRINEOS nos rabaños ovinos que pastan durante o verán na cordal pirenaica.

A BORDA D'URDÚ é membro das seguintes asociacións:

INSTITUT PIRINENC DO GOS DE MUNTANYA DELS PIRINEUS (Cataluña)
RÉUNION DEAS AMATEURS DE CHIENS PYRÉNÉENS (Francia) (en calidade de membro de honra)
CLUB AMATORI CANI DEI PIRENEI (Italia)
REIAL SOCIETAT CANINA DE CATALUNYA (Cataluña)

 
JOAN FERRER i SIRVENT
LA BORDA D'URTX 17538 URTX (Girona)
CATALUNYA
Telf: +34-629-61-33-99
e-mail: joanferrer@labordadurtx.org